Przejdź do treści
+48 603 630 440 biuro pon.–pt. 9:00–16:00 · online 24/7 Wycena od ręki

Tłumacz przysięgły i AI. Korzystać, przyznać się czy udawać perfekcjonistę?

Jest godzina 23:47. Klient pisze: „Potrzebuję tłumaczenia przysięgłego od ręki. Najlepiej na wczoraj”. Na ekranie czternaście stron niemieckiej umowy, w kubku zimna kawa, a w drugiej zakładce przeglądarki czeka ona. Sztuczna inteligencja. Wręcz zaprasza: „Daj mi to. Zrobię w to za ciebie w czterdzieści sekund”.

Każdy tłumacz przysięgły online zna ten moment. Pytanie nie brzmi już, czy AI umie tłumaczyć, bo umie, i to coraz lepiej. Pytanie brzmi: czy tłumacz przysięgły powinien z niej korzystać, czy to etyczne i czy wypada się do tego przyznać.

Pokusa ma na imię szybkość

Nie oszukujmy się: tłumaczenie z AI jest kuszące. Szkic aktu urodzenia, świadectwa pracy czy dowodu rejestracyjnego powstaje w minutę. A gdy narzędzie „nauczy się” naszej terminologii, wzorów i stylu, wynik bywa naprawdę świetny. Dla klienta, który szuka hasła „tłumaczenia przysięgłe od ręki”, brzmi to jak zbawienie. Dla tłumacza – jak trzecia ręka, która nie prosi o urlop.

Jest tylko jeden drobiazg. Pieczęci nie dostaje algorytm. Pod tłumaczeniem przysięgłym podpisuje się człowiek, tłumacz przysięgły wpisany na listę Ministra Sprawiedliwości, a ustawa wymaga od niego wykonywania zadań „ze szczególną starannością i bezstronnością” oraz zachowania w tajemnicy faktów i okoliczności, z którymi zapoznał się w związku z tłumaczeniem (art. 14 ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego). Sztuczna inteligencja nie złożyła ślubowania. Tłumacz przysięgły tak.

Co mówią przepisy (i czego nie mówią)

Tu zaczyna się zabawa, bo przepisy są jak dobry tłumacz przysięgły: mówią dokładnie tyle, ile trzeba i ani słowa więcej.

Ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego nie zawiera słowa „sztuczna inteligencja”. Nie zakazuje jej, ale też nie pozwala wprost. Nakłada za to obowiązek staranności i tajemnicy (art. 14), a dane osobowe zebrane w związku z tłumaczeniem tłumacz przechowuje przez 4 lata od końca roku kalendarzowego, w którym je zebrał (art. 29c ustawy). Innymi słowy: tłumacz przysięgły jest strażnikiem danych, a nie ich kurierem do zewnętrznych serwerów.

Kodeks zawodowy tłumacza przysięgłego opracowany przez PT TEPIS idzie dalej. W § 27 czytamy, że tłumacz przysięgły może korzystać z narzędzi CAT, ale „nie może korzystać z powszechnie dostępnych, internetowych systemów i narzędzi tłumaczenia automatycznego (maszynowego), które nie zapewniają poufności przekazywanych danych” (Kodeks TEPIS). Ten sam kodeks w § 2 wymaga osobistego, sumiennego wykonania tłumaczenia albo zweryfikowania tłumaczenia dostarczonego przez inną osobę (Kodeks TEPIS). Kodeks to zbiór zasad etyki zawodowej, a nie ustawa, ale wyznacza standard, którego trudno nie traktować poważnie.

Zwróćmy uwagę na kluczowe słowa: „które nie zapewniają poufności”. Zakaz nie dotyczy więc technologii jako takiej. Dotyczy wynoszenia tajemnicy poza biuro.

Unijny AI Act zalicza systemy AI wspomagające wymiar sprawiedliwości do kategorii wysokiego ryzyka (Lex, „Ryzyka związane z przetwarzaniem danych osobowych w aktach”). Nie ma w nim jednak osobnego rozdziału „Tłumacz przysięgły i jego chatbot”.

Wniosek: przepisy nie mówią „AI nie wolno”. Mówią „tajemnicy nie wolno wynosić, a za każde słowo odpowiadasz osobiście”.

Hipokryzja w todze, czyli wszyscy wiedzą, nikt nie mówi

Branża tłumaczeniowa ma z AI relację jak z dietą. Na konferencjach nikt nie je cukru, a pudełko pączków w pokoju socjalnym jakoś zawsze jest puste. Oficjalnie „tłumaczę wyłącznie sam, siedzę po nocach”. Nieoficjalnie – kto nie sprawdził choć raz, jak maszyna poradzi sobie z umową ubezpieczeniową lub świadectwem pracy, niech pierwszy rzuci pieczęcią.

Wiemy, że większość tłumaczy korzysta już z narzędzi: słowników online, baz terminologicznych, programów CAT, korektorów, a coraz częściej także z AI. Hipokryzją nie jest samo korzystanie. Hipokryzją jest udawanie, że nie ma tematu, zamiast rozmawiać o tym, jak korzystać z AI bezpiecznie. Może nawet przemyśleć stworzenie bezpiecznej AI dla tłumaczy przysięgłych i wymagać jej tak samo jak prowadzenia repertorium tłumacza przysięgłego.

Bezpieczna AI kosztuje. Tania AI kosztuje jeszcze więcej

Narzędzie AI, które naprawdę nadaje się do pracy na dokumentach klientów – z umową powierzenia danych, bez trenowania modelu na naszych plikach, z kontrolą przechowywania danych – jest dość drogie. Dla małego biura to wydatek liczony nie w kawach, lecz w laptopach.

Tańsze wersje mają za to niezłą fantazję. Gubią przeczenie, a zgubione „nicht” w tłumaczeniu przysięgłym na język niemiecki kończy się na przykład wyrażeniem zgody na zwolnienie sprawcy z aresztu tymczasowego. Pomijają punkt 3 ust. 2, bo uznały go za mało ciekawy. Poprawiają po swojemu nazwiska, zamieniają daty, zaokrąglają kwoty i z wdziękiem przemilczają pieczątkę w lewym dolnym rogu. Najgorsze jest to, że AI nie zostawia pustego miejsca. Zostawia przekonujące zmyślenie, potocznie zwane halucynacją.

Efekt? Sprawdzanie takiego tłumaczenia często trwa dłużej niż trwałoby tłumaczenie od zera. Oszczędność czasu okazuje się pożyczką, którą spłaca się z odsetkami o 23:47.

Zlecając zatem tłumaczenie przysięgłe, nie należy zakładać zwolnienia z kosztów. Może tłumacz już nie nadwyręża swojego umysłu i nie przerzuca kart słownika do późnych godzin nocnych jak w latach osiemdziesiątych, ale korzysta z bezpiecznego narzędzia, które nie jest darmowe. Dla klienta to jest wieloraka korzyść: bezpieczeństwo danych, precyzja tłumaczenia i szybki czas realizacji.

Złota zasada pracy z AI: ukryj dane osobowe

Niezależnie jednak od modelu AI należy pamiętać, że tajemnica w tłumaczeniach przysięgłych jest świętością. Istnieje pewien rozsądny kompromis, jeśli tłumacz przysięgły obawia się o „przecieki danych” nawet z najbardziej „opancerzonego” narzędzia AI, tym kompromisem jest wykreślanie danych newralgicznych z dokumentu.

Co wykreślamy:

  • imiona, nazwiska, daty i miejsca urodzenia,
  • numery PESEL, dowodów, paszportów, kont bankowych i rejestracyjne,
  • adresy, numery telefonów i adresy e-mail,
  • podpisy, zdjęcia, kody QR i kody kreskowe,
  • sygnatury spraw i wszystko, co pozwala rozpoznać osobę lub sprawę.

Uwaga, pułapka dla zaawansowanych: czarny prostokąt narysowany w PDF to nie wykreślenie. Pod spodem często nadal jest tekst albo warstwa OCR. Trzeba użyć funkcji trwałej redakcji (np. Redact i Apply), zapisać nowy plik i sprawdzić wyszukiwaniem, czy usunięte dane naprawdę zniknęły.

Przyznać się czy nie? Trzy drogi

Droga 1: przemilczeć – to nie działa, klient ma prawo zapytać, czy tłumacz przysięgły używa jakiejś sztucznej inteligencji. Czy zatem lepsza jest droga 2?

Droga 2: wyśpiewać całą prawdę, że tłumaczenie wykonane było przy użyciu sztucznej inteligencji – to jest fair, ale należy pamiętać, że może sprowokować lekką irytację klienta, że w takim razie, za co on płaci, bo AI jest za darmo. Co wtedy? Wówczas trzeba przejść do drogi 3.

Droga 3: uniknąć dramatu, informując klienta, że sztuczna inteligencja jest narzędziem wspomagającym, a tłumacz przysięgły ma obowiązek zachowania tajemnicy, więc korzysta tylko z takich narzędzi, które pozwalają taki obowiązek zachować. AI niestety nie jest darmowa, a zwłaszcza ta, która gwarantuje bezpieczeństwo danych. A „wisienką na trocie” jest fakt, że tłumacz przysięgły dodatkowo ostatecznie i tak sprawdza każdą, nawet najbardziej zaawansowaną technologię i dopiero poświadcza pieczęcią.

Tłumacz przysięgły: osoba zaufania publicznego, czyli sejf z pieczątką

Tłumacz przysięgły wykonuje zawód zaufania publicznego, który podlega szczególnym regulacjom prawnym (Akademickie Biuro Karier UwB). Podpis i pieczęć potwierdzają zgodność tłumaczenia z dokumentem źródłowym, a „tego rodzaju odpowiedzialności nie może przejąć żaden algorytm” (Akademickie Biuro Karier USz).

I to jest dobra wiadomość dla klienta, ponieważ dokumenty trafiają do osoby związanej tajemnicą zawodową, a nie do anonimowego serwera na drugim końcu świata. U tłumacza przysięgłego dane są bezpieczne. AI może najwyżej podać kawę. Wirtualną.

Jak pracujemy w Mazowieckim Centrum Tłumaczeń

W MCT wykonujemy tłumaczenia przysięgłe, również tłumaczenia przysięgłe online z języka niemieckiego, angielskiego, ukraińskiego i wielu innych. Technologia pomaga nam pracować szybciej i pilnuje spójności terminologii, ale każde tłumaczenie poświadczone wykonuje, sprawdza i podpisuje tłumacz przysięgły.

Dokumenty możesz przesłać online, a gotowe tłumaczenie otrzymać z kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub tradycyjnie, w formie papierowej z pieczęcią. Tłumaczenia wykonujemy nie tylko solidnie, ale również bardzo szybko, często od ręki, tego samego dnia.

Szukasz, kto to zrobi szybko i bezpiecznie? Tłumacz przysięgły niemieckiego, tłumacz przysięgły angielskiego czy tłumacz przysięgły ukraińskiego – wyceń dokument

Najczęściej zadawane pytania

Czy tłumacz przysięgły może korzystać ze sztucznej inteligencji?
Ustawa nie zawiera przepisu o AI. Obowiązują go jednak staranność i tajemnica zawodowa, a Kodeks zawodowy TEPIS wyklucza ogólnodostępne narzędzia, które nie zapewniają poufności danych. Ostateczną treść tłumaczenia tłumacz zawsze weryfikuje i poświadcza osobiście.

Czy tłumaczenie przysięgłe wykonuje AI?
Nie. Tłumaczenie poświadczone wykonuje i podpisuje tłumacz przysięgły wpisany na listę Ministra Sprawiedliwości. Narzędzia mogą jedynie wspierać jego pracę.

Czy moje dane są bezpieczne przy tłumaczeniach przysięgłych online?
Tłumacz przysięgły jest zobowiązany do zachowania tajemnicy wszystkiego, czego dowiedział się w związku z tłumaczeniem. W MCT dane osobowe nie trafiają do ogólnodostępnych narzędzi AI.

Czy tłumaczenie przysięgłe online jest ważne?
Tak, jeśli zostało poświadczone kwalifikowanym podpisem elektronicznym tłumacza przysięgłego. Przed zamówieniem warto sprawdzić, czy instytucja przyjmuje dokumenty elektroniczne.

Ile trwa tłumaczenie przysięgłe od ręki?
Krótkie dokumenty, np. akty stanu cywilnego czy dokumenty pojazdu, często tłumaczymy tego samego dnia. Termin zawsze potwierdzamy w wycenie.

Autor: Izabela Tłuchowska, tłumacz przysięgły języka niemieckiego

Źródła

Akademickie Biuro Karier USz: https://abk.usz.edu.pl/tlumacz-przysiegly-zawod-wynagrodzenie-uprawnienia-jak-zostac/

Potrzebujesz tłumaczenia przysięgłego?

Wyślij dokument, a odeślemy wycenę razem z terminem realizacji.

Wyceń dokument